български

Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe im. Władysława Warneńczyka w Bułgarii


p. Antonina Pankiewicz Szterewa

Odeszła od nas na zawsze p. Antonina Pankiewicz Szterewa


Pani Antonina Szterewa mieszkała w Bułgarii od 1939 r. Od 1949 r. rozpoczęła pracę w nowopowstałym Ośrodku Kultury Polskiej w Sofii. Propozycję ówczesnego ambasadora Aleksandra Barchacza pani Szterewa przyjęła z ogromną radością, ale także i z niemałą obawą – czy podoła, ponieważ ambasadzie bardzo zależało na tym, by ta pierwsza polska placówka kulturalna w Bułgarii została przychylnie przyjęta przez jej mieszkańców. Wszyscy pracownicy ambasady spieszyli z radą i pomocą. W szybkim tempie zaczęto urządzać Ośrodek Kultury Polskiej. Książki, czasopisma, trudno zdobyte albumy o Polsce, wyroby sztuki ludowej - to pierwsze wyposażenie Ośrodka. W owym czasie Ośrodek Kultury Polskiej był malutki, ale bardzo przytulny. Składał się tylko z dwóch pomieszczeń, ale był usytuowany w najładniejszej części Sofii. Przez kilka pierwszych lat, do pierwszego rozszerzenia i remontu, otwarty był tylko po południu. Po koszmarnych przeżyciach wojennych i wyjeździe z Polski, praca na stanowisku pierwszego kierownika Ośrodka, praca dla Polski, wśród polskich książek i czasopism była dla p. Szterewej nieziszczalnym marzeniem, które jednak się spełniło.

Odwiedzających Ośrodek już od pierwszego dnia było bardzo dużo. Oglądano z zainteresowaniem polskie albumy dotyczące malarstwa, rzeźby, czytano czasopisma, książki, zasięgano najróżnorodniejszych informacji, proszono o pomoc w odnalezieniu znajomych w Polsce, z którymi wojna przerwała kontakt, o tłumaczenie prywatnej i służbowej korespondencji. Instytucje naukowe i osoby prywatne zamawiały za pośrednictwem Ośrodka różnego rodzaju książki, periodyki.

Sporo przechodzących wstępowało do Ośrodka by wyrazić swój zachwyt nad bohaterską postawą Polaków walczących na wszystkich frontach w czasie II wojny światowej. Ośrodek stał się potrzebny Sofii i wielu obywatelom bułgarskim z prowincji. A pani Antonina Pankiewicz Szterewa potrafiła z polską gościnnością i uprzejmością przyjąć każdego, udzielić rad, załatwić wszelkie sprawy – nie licząc godzin swojej pracy. Rangę Ośrodka wzmacniały częste wizyty ambasadora Aleksandra Barchacza, który codziennie wstępował, rozmawiał z odwiedzającymi, udzielał odpowiedzi na różne pytania, umawiał się na spotkania z bułgarskimi przyjaciółmi Polski, a nawet osobiście doglądał witryn, które w owych czasach były jedynym odbiciem wydarzeń polskich w Bułgarii. Ośrodek organizował uroczyste wieczory poetyckie i muzyczne oraz spotkania z okazji Świąt Wielkanocnych i Bożego Narodzenia, które w ówczesnych czasach dla Bułgarów jako zabronione święta, były ogromnym przeżyciem emocjonalnym i duchowym. Ludzie byli bardzo życzliwi w stosunku do siebie, gdyż ciągle w ich wspomnieniach trwał koszmar wojny, strata najbliższych i tych wartości, które zostały pogrzebane.

Napływ gości na wszelkiego rodzaju imprezy był tak ogromny, że zmusiło to Ośrodek do wydawania kart wstępu. Prelekcje wygłaszali pracownicy ambasady, attachatu handlowego, polscy naukowcy, a także absolwenci szkół polskich. Pani Antonina wspomina, że było też wielu prelegentów Bułgarów, którzy żywo interesowali się sprawami polskimi, darzyli Polskę szczerą przyjaźnią. W Ośrodku odbywały się także spotkania pierwszych studentów polskich przybyłych na studia do Sofii oraz studentów bułgarskich udających się na naukę do Polski. W związku z tym, ogromnym zainteresowaniem cieszył się kurs kultury polskiej i języka, a przyjaźń jaka się nawiązała między panią Antoniną Szterewą i jej podopiecznymi pozostała na długie lata. Wielu z nich, po ukończeniu studiów, niezależnie w jakim mieście wypadło im mieszkać i pracować, odwiedzali Ośrodek, pozostając wiernymi przyjaciółmi Polski. Filarem ówczesnego Ośrodka była pani Antonina, bardzo skromna z charakteru, ale ciepłego i szczerego serca. Popularność Ośrodka wzrastała z dnia na dzień, do czego bardzo się przyczyniła promocja polskiej sztuki filmowej. Widząc ogromne zainteresowanie filmami, a chcąc udostępnić obejrzenie ich szerokiemu kręgowi społeczeństwa, ustawiano tak aparat projekcyjny, żeby obraz pojawiał się na zewnętrznej stronie szyby na drzwiach Ośrodka. Oglądający filmy zajmowali całe skrzyżowanie ulic.

Dzięki ogromnej inicjatywie pani Antoniny Szterewej promocja polskiej kultury nie ograniczała się tylko do Sofii. Objęto nią wioski i małe miasteczka oraz wiele oddalonych szkół bułgarskich, w których młodzież była bardzo zainteresowana wiedzą na temat Polski . Pierwszymi lektorami, nie tylko wykładającymi język polski, ale również historię i wiedzę na temat Polski byli: prof. Lubomir Andrejczyn, Erna Milewa i dr Wanda Smochowska oraz Antonina Pankiewicz Szterewa.

Jak sama powiadała: " Pracowałam w Ośrodku Kultury Polskiej z dużą radością i zadowoleniem. Tęskniłam zawsze bardzo za Polską. Toteż cieszyłam się, że chociaż wyjechałam ze swej Ojczyzny, miałam okazję pracować dla Niej, dla Macierzy - całym sercem, rozumiejąc doskonale treść słów ulubionego poety: ... "Ile Cię cenić trzeba, ten tylko się dowie, kto Cię stracił..." Pani Antonina Pankiewicz Szterewa pracowała w Ośrodku Kultury Polskiej około 30 lat.

opr. Ewa Sikorska


» prof. Wanda Smochowska-Petrowa