български

Polskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe im. Władysława Warneńczyka w Bułgarii


prof. Wanda Smochowska-Petrowa

 

Naszym gościem jest prof. WANDA SMOCHOWSKA-PETROWA

 



Urodzona 30 czerwca 1919 r. w Warszawie. Kiedy wybucha wojna w 1939 r. jest studentką na wydziale psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Przy pomocy Ambasady Bułgarskiej w Warszawie opuszcza bombardowaną przez Niemców stolicę Polski i po trzech miesiącach perypetii (w tym więzienie w Wiedniu), w grudniu 39 r. dociera do Bułgarii. Od tej chwili na zawsze wiąże swój los z Bułgarią.

Z Pamiętników Wandy Smochowskiej "Wanda w krainie bułgarskich czarów":

"Kiedy w końcu grudnia 1939 r. wysiadłam w Sofii z pociągu, który przywiózł mnie z Wiednia, nie przypuszczałam nawet na chwilę, że ja, dwudziestoletnia wówczas dziewczyna, spedzę resztę swojego życia w Bułgarii i że kraj ten stanie się moją drugą Ojczyzną".

Kończy Wydział Pedagogii (1944 r.) i Filologii Słowiańskiej (1950 r.) na Uniwersytecie Sofijskim.

W latach wojny, wraz z innymi polskimi emigrantami bierze udział w polsko-bułgarskiej grupie przerzutowej, która zajmowała się przejmowaniem Polaków zbiegłych z więzień i obozów hitlerowskich w okupowanej Polsce oraz z obozów dla internowanych w Rumunii i na Węgrzech, aby następnie umożliwić im wyjazd przez Turcję do wojska polskiego na emigracji. Ta część działalności p. Wandy Smochowskiej jest opisana w książce "Antyhitlerowska działalność Polaków na Węgrzech i Bałkanach", W. Biegański, M. Juchniewicz, St. Okęcki, E. Stachurski, 1971, Warszawa, PZWS.


Pod koniec wojny pomaga Polakom, uciekającym od terroru stalinowskiego. Za swoją działalność w 1945 r. zostaje skazana na trzy miesiące więzienia w Centralnym Więzieniu Sofijskim, po czym zostaje internowana do m. Wielkie Tyrnowo.

W okresie 1947-49 pracuje jako tłumacz-spiker wiadomości w języku polskim nadawanych codziennie przez Radio Sofia, otrzymuje także nominację na korespondentkę Polskiego Radia w Bułgarii. W okresie 1955-58 pracuje w Ambasadzie Polskiej w Sofii, a później w Ministerstwie Informacji. W okresie 1948-50 prowadzi wykłady jako lektor języka polskiego w Instytucie Języków Obcych, a w latach 1950-52 w Polskim Ośrodku Kultury w Sofii. Od 1960 r. pracuje jako pracownik naukowy Instytutu Literatury w Bułgarskiej Akademii Nauk. Szczególnie pasjonują ja związki łączące oba narody w sferze kultury. Jej praca doktorska na temat "Twórczość Michała Czajkowskiego - Sadyka Paszy", obroniona w 1969 r. w Uniwersytecie Warszawskim wzbudza ogromne zainteresowanie w kręgach naukowych. Podobne zainteresowanie wzbudza również praca "Neofit Bozweli i bułgarska sprawa cerkiewna ".

Od 1950 r. do dziś publikuje artykuły i studia, poświęcone polskiej literaturze klasycznej i współczesnej, bułgarsko-polskim kontaktom literackim i kulturalnym, szczególnie w epoce Bułgarskiego Odrodzenia. W swoich opracowaniach szczególny nacisk kładzie na stosunki między polskimi działaczami kultury i bułgarskimi działaczami w walce o cerkiewną i państwową niezależność.

Jako badacz w dziedzinie literaturoznawstwa porównawczego i oryginalny interpretator zjawisk kulturalnych z epoki Bułgarskiego odrodzenia, prof. Wanda Smochowska jest bezpośrednim spadkobiercą tradycji pozostawionej w spadku przez prof. Bojana Penewa, wyrażającej się w kulcie polskiego romantyzmu. Jej talent interpretatora w znacznym stopniu przybliżył bułgarskim czytelnikom bogactwo ducha w dziełach Papieża Jana Pawła II.

Działalność prof. Wandy Smochowskiej jest bardzo wysoko ceniona w bułgarskich środowiskach kulturalnych. Wszystkie pokolenia bułgarskich polonistów i tłumaczy korzystały z jej szczodrej, kompetentnej i bezinteresownej pomocy. Cała jej twórczość i życie są uosobieniem tolerancji, wzajemnego zrozumienia i szacunku między Bułgarami i Polakami, przeniesionymi przez ciężkie próby XX wieku.

Prof. Wanda Smochowska przez wiele lat była aktywnym działaczem Polskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego im. Władysława Warneńczyka (Prezes PSKO w latach 1991-1994). W roku 1990 jest jednym z założycieli Stowarzyszenia Bułgarsko - Polskiej Solidarności, które na jej propozycję przyjęło jako swojego patrona Bojana Penewa, wielkiego bułgarskiego naukowca i człowieka, który całą swoją działalność poświęcił zbliżeniu kulturalnemu między narodami Polski i Bułgarii. W roku 1998 Stowarzyszenie ustanowiło nagrodę "Bojan Penew" i pierwszym jej laureatem jest prof. Wanda Smochowska za całokształt pracy na rzecz bułgarsko-polskiej współpracy na polu kultury.

W latach 90-tych prof. Wanda Smochowska poświęciła się całkowicie działalności dobroczynnej i wraz z założycielką hospicjum dla osób nieuleczalnie chorych im. Matki Teresy w Sofii, p. Donką Paprikową, na co dzień pomaga ludziom w ostatnich chwilach ich życia. Donka Paprikowa przyznaje: "Ja jestem ręką, a Wanda jest duszą tego przedsięwzięcia". Prof. Wanda Smochowska wniosła swój wkład nie tylko w odrodzenie zapomnianych bułgarskich tradycji dobroczynności i współczucia cierpiącym, ale także wielu ludziom pomogła zrozumieć miłosierdzie jako cnotę chrześcijańską, która jest nieodłączną częścią europejskich wartości duchowych i siłą, która jest niezbędna naszym społeczeństwom w trudnych latach zmiany ustroju.

Sofia jest dla Wandy Smochowskiej drugim "miastem rodzinnym". Tu, mając zaledwie 20 lat znajduje dach nad głową i schronienie od koszmaru wojny, tu spędza następne 60 lat życia, tu zostaje studentką i słucha wykładów najsłynniejszych przedwojennych bułgarskich profesorów w czasie gdy polskie uczelnie są zamknięte i działają nielegalnie, tu znajduje swojego małżonka i rodzi swoje polsko-bułgarskie dzieci, tu mija cała jej kariera twórcza przesiąknięta troską o wzajemne przenikanie polskiej i bułgarskiej kultury. Swój pietyzm i wdzięczność wobec całego duchowego świata Bułgarii Wanda Smochowska wyraża w "Liście otwartym do Matki Bułgarii", opublikowanym w tyg. "Forum Literackie". dn. 21.12.1999 r., a także w swoich Pamiętnikach (w przygotowaniu).


» p. Antonina Pankiewicz Szterewa